Utskriftsversjon | Vilkår | Personvern

Safon.org er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Kjeldetypane inkluderer artiklar, bøker, bilde og pekarsamlingar. Safon.org har 2 509 artiklar og 4 289 bilde og andre mediafiler så langt, og fleire er på veg. Du finn eit tilfeldig utval av smakebitar frå dessa artiklane her på hovudsida kvar dag.

I dag er det laurdag den 13. mars 2010.

Siste artikkel

Mat

Kva matvaror som er tillatne under pesaḥ (jødisk påske) varierer noko mellom olike jødiske gruppor. Det grunnleggande trekket som er felles för alle er at all ḥaméṣ — det vil seie syrna eller gjæra mat av de fem kornslaga (kveite, spelt, vanlig bygg, toradsbygg og rug — er förboden både å eiga og å eta alle de sju eller åtte dagane pesaḥ varer. De fleste tradisjonelle asjkenazím, og i seinare hundreår mange europeiske sefardím òg, avstår frå å eta kitnijjót (belgvekstar, særlig i tørka tilstand) under pesaḥ på grunn av at mjøl av dessa belgvekstane (slik som ertermjøl) kan komma til å bli förveksla med mjøl av de fem kornslaga. Meiningane om ris er delte. De fleste sefardím et ris under pesaḥ, men asjkenazím reknar ris til kitnijjót, som de avstår frå å eta.   Les meir …

Pepparkakor er ein sort tynne, sprøde kakor som får den krydra smaken sin frå ingefær og minst eitt anna krydder, men ikkje allveg peppar. Frå tidlig på 1800-talet har pepparkakor særlig vorte assosiert med jula i Skandinavia, men de blir etne i andre samenhengar og på andre tider av året òg. Den 9. desember er «pepparkakans dag» i Sverige. Den første dokumenterte bakinga og etinga av pepparkakor i Skandinavia fann stad seinhausten 1335, trulig på Båhus festning på den davarande grensa mellom Norge og Sverige: Reknskapa för råvareinnkjøpa til bryllaupet mellom kong Magnus Eriksson av Sverige, Norge og Skåne og Blanca av Namur opplyser tydelig at de baka pepparkakor.   Les meir …

Samōsā (hindī समोसा [sɐ'mo:sɑ:], marāṭhī सामोसा [sɑ:'mo:sɑ:]) er ein indisk matrett som består av trekanta, frityrsteikte porsjonspaiar med grønsaks- eller kjøttfyll, særlig med potet, løk og erter. Retten oppstod trulig i Uttar Pradesh og er no vanlig i India, Pakistan, Burma og nordetter til Uzbekistan. I tillegg kjenner vi han i andre land med indiske eller pakistanske innvandrarmiljø.   Les meir …

Personar

Ḥakhám Jangakób ben Aharón Sasportas (1610–1698) var ein sefardisk rabbinar og erklært motstandar av den falske masjíaḥen Sjabbetái Ṣebí. Jangakób ben Aharón Sasportas vart fødd i Oran i Algerie i 1610. Sasportas-familien frå Oran i Algerie var etterkommarar etter Naḥmanides (haRamban). Namnet deras kjem frå «Seis Portas» (seks portar). Frå 24-årsalderen arbeidde ḥakhám Jangakób ben Aharón Sasportas i ei jødisk meinigheit i Tlemcen i Marokko, og seinare òg i Fez og Sali. Frå 1653 til han dødde den 15. april 1698 var han hovudsaklig basert i Amsterdam, med unntak av ein femårsperiode kring andre halvdel av 1670-åra da han var i Livorno i Italia.   Les meir …

Jon Olsen Mogrinden (1794–1853), mest kjent som Jó Gri’nn, var ein spelmann og skreddar frå Kvenna (oftast skrive «Kvanne») i Stangvik i novarande Surnadal kommune på Nordmør. Han var kjent som ein av de fremste spelmennene på Nordmør i si tid.   Les meir …

Katti Anker Møller (1868–1945) var ein norsk kvinnesaksförkjempar. Ho var fødd på Hamar, men budde i Fredrikstad det meste av livet sitt. Ho var dotter ått Herman Anker. Katti Anker Møller arbeidde særlig for å betre forholda för ogifte mødrer og oekte born. Samen med svogeren Johan Castberg arbeidde ho for å få revidert lovverket på området, noko som resulterte i De Castbergske barnelovar av 1915.   Les meir …

Kystkultur

Ein oktant (frå lat. octans, ‘⅛ av ein sirkel’) eller ein reflekterande kvadrant er eit geometrisk måleinstrument som først og fremst blir bruka i navigasjon. Namnet oktant kjem av at sjølve bogan på måleinstrumentet utgjer ein åttedels sirkel, og namnet reflekterande kvadrant viser til at instrumentet brukar spegel för å doble den observerte vinkelen til ein fjerdedels sirkel. Andre historiske namn inkluderer astroskop og sjykvadrant. Oktantane kom i bruk som navigasjonsinstrument i 1730-åra og tok etterkvart over den rollen som kvadranten, og i mindre grad òg framleis jakobsstaven, hade havt tidligare.   Les meir …

SS «Statsraad Lehmkuhl» er Bergen sitt skuleskip. Seglskipet vart bygd av Joh.C. Tecklenborg i Geestemünde i Bremerhaven i 1914 under namnet «Grossherzog Friedrich August» som skuleskip för den tyske handelsfloten. Etter første verdskrigen vart skipet teke av Storbritannia som krigserstatning. I 1921 vart skipet kjøpt av Norges Rederforbund på initiativ frå tidligare statsråd Kristofer Lehmkuhl. Skipet vart da oppkalla etter Lehmkuhl.   Les meir …

Sildball (lokal uttale sillbaill), òg kalla sildeball nokre plassar, er ein matrett som hovudsaklig blir bruka kring Ytre Nordmør og Fosen, men som òg blir noko bruka elles i Midt-Norge. Hovudingrediensane i sildball er sild (fersk sild eller spekesild), potet, løk og mjøl (oftast byggmjøl). Ingrediensane blir hakka eller samenmolne til ein tjukk farse som så blir forma til kulor med ca 5–8 cm diameter og koka — ofte samen med kålrabi og gulrøter — til de flyt opp.   Les meir …

Kunst og handverk

Mo kirkje, bygd 1728, ligg i Surnadal kommune på Nordmør og er ei av fem Y-kirkjor i Norge. Y-forma skal symbolisere Den kristne treeinigheita. Det er funne ei vikinggrav ved kirkja.   Les meir …

Nymaurisk arkitektur, òg kalla nymaurisk stil, er ei av de eksotiske historismeretningane som vart tekne opp av europeiske og amerikanske arkitektar under romantikken med sin fascinasjon for alt orientalsk. Typiske nymauriske trekk med osmansk opphav inkluderer slanke tårn med løkkuplar. Meir generelle trekk inkluderer hesteskobogar; rike, filigransaktige, abstrakte ornament; og geometriske figurar som seks- og åttekanta stjernor. Utprega eksempel på nymaurisk stil i Skandinavia inkluderer Ole Bull sin villa «Lille Alhambra» på Lysøen i Os, Stora Synagogan i Stockholm og kapellet ved Judiska begravningsplatsen vid Svingeln i Göteborg.   Les meir …

Sinknov eller sinklaft, oftast kalla laxknut i Sverige, er ein type lafteverk der hjørna ikkje har laftehovud og de vassrette snittflatone i lafteknuten er plane. Det finst svenske kirkjor frå høg- og seinmellomalderen med sinknov, og frå Midt-Norge kjenner vi til eitt mellomaldereksempel — den nerrevne Fløan kirkje, som er dendrokronologisk datert til 1420.   Les meir …

Musikk

Dr. Kattassery Joseph Yesudas (f. 10. januar 1940), mest kjent som Yesudas, er ein kjent sør-indisk songar. Yesudas er ein malayaḷisk songar og representant för den karnatiske musikken. Han vart påmeldt musikkakademiet i Thirupunithura og vann ein gullmedalje for musikk i ei lokal tevling i Fort Kochi berre sju år gammel. I karrieren sin har han sunge meir enn 30 000 songar for tusenvis av indiske filmar på mange språk — inkludert tamiḷ, kannada, gudjarati, telugu og bengali.   Les meir …

Laila Marie Yrvum er ein songar, musikar og tradisjonsinnsamlar av romanislekt frå Tynset og Alvdal i Nord-Østerdalen og med røter frå Nordmør. Laila Yrvum blir rekna blant de viktigaste formidlarane av romanifolket sin kultur i Norge i dag. Laila har budd mykje på Raufoss, men er i dag busett på Moss i Østfold.   Les meir …

Madurai Shanmukhavadivu Subbulakshmi (16. september 1916—11. desember 2004) var ein berømt indisk karnatisk songar. Ho er best kjent under kortnamnet M.S. Subbulakshmi eller berre M.S.. M.S. kom frå ein musikalsk familie i den gamle tempelbyen Madurai i Tamil Nadu. Ho begynte å synge svært tidlig, og opptredde offentlig første gongen da ho var tretten samen med mor si, som spela vina. Ho lærte karnatisk musikk under Semmangudi Srinivasa Iyer og seinare hindustanimusikk under Pandit Narayan Rao Vyas.   Les meir …

Populære sidor

• Synagoge (vist 5850 g.)
• Jødedom (vist 5268 g.)
• Islām (vist 4044 g.)
• Geitbåt (vist 3862 g.)
• Sikhisme (vist 3685 g.)
• Portugisarjødar (vist 3662 g.)
• Jiddisch-norsk ordbok - P (vist 3543 g.)
• Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3324 g.)
• Samar (vist 3262 g.)
• Buddhisme (vist 3155 g.)
• Det osmanske riket (vist 3060 g.)
• Jødisk mat (vist 2773 g.)
• Indisk mat (vist 2622 g.)
• Jiddisch-norsk ordbok - A (vist 2607 g.)
• Hinduisme (vist 2540 g.)
• Pesaḥ (vist 2492 g.)
• Sefer (vist 2437 g.)
• Fjording (vist 2131 g.)
• Aasmund Olavsson Vinje (vist 2130 g.)
• Ḥasidisk jødedom (vist 2128 g.)
• Harar (vist 2117 g.)
• Ḥanukká (vist 2070 g.)
• Generelt om jødedom (vist 2068 g.)
• Kva er ein synagoge (vist 1965 g.)
• Grindverk (vist 1949 g.)
• Romanifolk (vist 1936 g.)
• Ortodoks jødedom (vist 1900 g.)
• Tallét (vist 1894 g.)
• Nordmør (vist 1870 g.)
• Midt-Norge (vist 1864 g.)
• Borecas (vist 1855 g.)
• Bacalao (vist 1762 g.)
• Sjabungót (vist 1753 g.)
• Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 1744 g.)
• Bahá’ítru (vist 1737 g.)
• Jødekakor (vist 1724 g.)
• Sjabbát (vist 1717 g.)
• Oktant (vist 1659 g.)
• Regina Jonas (vist 1646 g.)
• Jødestjerne (vist 1630 g.)
• Hebraisk (vist 1603 g.)
• Jiddisch-norsk ordbok (vist 1597 g.)
• Aasmund Olavsson Vinje: «Blåmann, Blåmann, bukken min» (vist 1596 g.)
• Georg Friedrich Händel (vist 1568 g.)
• Draft (vist 1540 g.)
• Kasjrút (vist 1518 g.)
• Peter Christen Asbjørnsen (vist 1511 g.)
• Norsk-engelsk temaordliste (vist 1504 g.)
• Bussruta Aure–Trondheim (vist 1494 g.)
• Fish and chips (vist 1486 g.)
• Israelitischer Tempel i Poolstraße i Hamborg (vist 1486 g.)
• Saud (vist 1483 g.)
• Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 1452 g.)
• Torá (vist 1452 g.)
• Kleppfisk (vist 1443 g.)
• Törrfisk (vist 1442 g.)
• Sefardím (vist 1431 g.)
• Harimandir Sāhib (vist 1429 g.)
• Jødar (vist 1409 g.)
• Stabbur (vist 1402 g.)