Utskriftsversjon | Vilkår | Personvern

Safon.org er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Kjeldetypane inkluderer artiklar, bøker, bilde og pekarsamlingar. Safon.org har 2 509 artiklar og 4 300 bilde og andre mediafiler så langt, og fleire er på veg. Du finn eit tilfeldig utval av smakebitar frå dessa artiklane her på hovudsida kvar dag.

I dag er det fredag den 19. mars 2010.

Siste artikkel

Mat

Björkasirup (nyn./bm. bjørkesirup, sv. björksirap, da. birkesirup) er sirup som er framstilt ved forsiktig innkoking (gjerne kombinert med omvendt osmose) av sevje frå björk. Björkasirup blir først og fremst framstilt i Alaska, der den årlige kommersielle produksjonen ligg på kring 3 800 liter. Mindre mengder björkasirup blir framstilt i Canada, Russland og Skandinavia. På grunn av det relativt låge sukkerinnhaldet i björkasevja og den kompliserte framstillingsprosessen er björkasirupen gjerne opp til fem gonger så dyr som det liknande produktet lønesirup.   Les meir …

Blåbær (Vaccinium myrtillus) er ein dvergbusk som tilhører lyngfamilien. Blåbærlyng blir 10–50 cm høgt. Det har grøne, kantote greiner som blir brunaktige og vedote etterkvart, med tynne, elliptiske, takkote, lysegrøne blad som blir felt om hausten. Om våren får lynget grønkvite til raudlige, krukkeforma blomstrar. Dessa blomstrane utviklar seg vidare til saftige bær som varierer i farge frå mörkeblåe til svarte bær på den eine sida til kvitaktig blåe bær på den andre. Bæra er tradisjonelt ettertrakta til safting og sylting, og ho var ei viktig råvare i matauken i Skandinavia i tidligare tider. Næringsverdien var lenge rekna som moderat, men nyare forsking har vist at bæra er svært rik på antioksidantar.   Les meir …

Törrfisk (nyn. turrfisk; nyn./bm. tørrfisk; sv. torrfisk; da. tørfisk) eller stokkfisk (sv. stockfisk; da. stokfisk) er osalta fisk som er naturlig tørka av sol og vind på hjell eller (sjeldnare) tørka inne i eigne tørkeri. Å tørke mat er verdas eldste kjente konserveringsmetode, og tørka fisk er haldbar i årevis. Metoden er billig òg — det kan gjerast av fiskaren sjølv, og det gjer fisken enklare å transportere til marknaden. Tørking av fisk er kjent frå gamle tider i Norge; ordet «torsk» kjem av det norrøne þurskr, som er ei samentrekt form av þurrfiskr (‘törrfisk’). Törrfisken er den vara Norge har eksportert lengst, og han er, ved sida av råolje, naturgass og inntekter frå handelsfloten, den samfunnsøkonomisk mest lønsame eksportvara gjenom hundreåra. Fisk som er salta og flattørka blir kalla kleppfisk.   Les meir …

Personar

(Heinrich Julius Manfred) Alexander Seippel (1851–1938) var ein norsk filolog, folkeminnesamlar og bibelomsettar. Alexander Seippel er i dag best kjent for å ha stått for kring halvparten av den første nynorske bibelomsettinga som Studentmållaget i Oslo gav ut i 1921. Som språkforskar gjorde Seippel ein stor innsats ved at han samla omtale av Norden og nordiske tilhøve i arabiske skrifter. Arbeidet, Rerum Normannicarum fontes Arabici, kom ut i to band i 1896 og 1928. Den første utgjevne bibelomsettinga hans var Fyrste Mose-bok eller Upphavs-boki. Umsett fraa grunn-teksti, utgjeva som vedlegg til Syn og Segn i 1905.   Les meir …

Kystkultur

Ein fembørding (trulig av norr. byrðingr) er ein open, spissgatta trebåt med segl og minst fem båtrom. Denna båttypen, som hovudsaklig er ein størrelseskategori, har tradisjonelt vorte bruka i Trøndelag og Nord-Norge. Fembørdingane blir tradisjonelt bygd enten som åfjordsbåtar eller nordlandsbåtar. Sjølv om fembørdingane har minst fem rom, og i praksis ofte minst sju eller åtte, så har de sjeldan meir enn fem eller seks par tollepinnar — og ofte ner til tre par i storfembørdingane frå sist på 1800-talet.   Les meir …

Törrfisk (nyn. turrfisk; nyn./bm. tørrfisk; sv. torrfisk; da. tørfisk) eller stokkfisk (sv. stockfisk; da. stokfisk) er osalta fisk som er naturlig tørka av sol og vind på hjell eller (sjeldnare) tørka inne i eigne tørkeri. Å tørke mat er verdas eldste kjente konserveringsmetode, og tørka fisk er haldbar i årevis. Metoden er billig òg — det kan gjerast av fiskaren sjølv, og det gjer fisken enklare å transportere til marknaden. Tørking av fisk er kjent frå gamle tider i Norge; ordet «torsk» kjem av det norrøne þurskr, som er ei samentrekt form av þurrfiskr (‘törrfisk’). Törrfisken er den vara Norge har eksportert lengst, og han er, ved sida av råolje, naturgass og inntekter frå handelsfloten, den samfunnsøkonomisk mest lønsame eksportvara gjenom hundreåra. Fisk som er salta og flattørka blir kalla kleppfisk.   Les meir …

Kunst og handverk

Austrått er ei borg og ein historisk herregard i Ørland kommune ved utløpet av Trondheimsfjorden og sørvestenden av Fosenhalvøya. Austrått ligg sentralt plassert både i landskapet Fosen spesifikt og på kysten av Midt-Norge generelt, og det har vore kjent som sete för fleire sentrale personar i norsk historie sidan 1000-talet. Borganlegget slik det står i dag blir tilskreve rikskanslar Ove Bjelke, som skal ha sluttført anlegget kring 1656. Borga brann ner i 1916. Attoppbygginga begynte i 1920-åra og var ferdig i 1961. Borga var tidligare ein del av ein större jordeigedom, men jorda er no fråskilt. Staten eig sjølve borga med Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum i Trondheim som förvaltningsorgan. Borga er opa för omvisningar frå juni til august.   Les meir …

Edøy gamle kirkje, tidligare kjent som Edøykirkja (IPA ["e:dʌyçer̥çɔ] (N/A) / ["e:dʌyçer̥çoɲ:] ~ ["e:dʌyçer̥çɑɲ:] (D)), er ei steinkirkje frå tida kring 1190 som ligg på Edøya i Smøla kommune på Nordmør. Eit skriv frå 1695 nemner at kirkja vart förlenga med sju alen. Kirkja vart nerlagt i 1885, da nykirkja på Straumen stod ferdig, og ho brann etter at lynet slo ner i ho fredag den 14. januar 1887. Alt treverk og interiør anna enn altartavla og nokre få andre gjenstandar gikk tapt. Altartavla vart øydelagt under den tyske bombinga av Kristiansund i 1940. Kirkjeruinane vart bruka som lager av okkupasjonsmakta under andre verdskrigen. Frå 1947 vart kirkja oppattbygd med 120 sitteplassar, og ho vart attinnvigd søndag den 4. juni 1950.   Les meir …

Tingvoll kirkje (uttale /"tiŋvɔʎ:ˌçerçɔ/ (N/A) / /"tiŋvɔʎ:ˌçerçɔɲ:/ (D)) på Tingvoll på Nordmør er ei steinkirkje som vart bygd kring 1180 i romansk stil. Ho er ei av de gamle steinkirkjone som vart bygd i Norge gjenom tidene som enno står og framleis er i bruk. Kirkja og det store vinkelrette våningshuset i nærheita ligg sentralt til på eit nes på nordsida av Tingvollvågen. I eldre tider var Tingvoll trulig tingstad for Nordmør, og det er diför ikkje onaturlig at kirkja vart bygd her. Veggene i kirkja er opptil 1,8 meter tjukke og har gangar inni, både på nordsida og sørsida. De går i troppetrinn bratt opp til murkrona oppunder sperrverket og så like bratt ned att. Det er eit mysterium korför de vart bygd.   Les meir …

Musikk

Antônio Carlos Gomes (1836–1896) var ein brasiliansk komponist som blir rekna som den mest framtredande operakomponisten i Sør-Amerika. Komposisjonsstilen hans var sterkt prega av den italienske stilen. Antônio Carlos Gomes vart fødd den 11. juli 1836 i landsbyen São Carlos (den novarande storbyen Campinas) i det sørlige Brasil som son ått dirigenten Manuel José Gomes og Fabiana Maria Jaguari Cardoso. Faren gav honom den første musikkundervisninga. Seinare studerte han først musikk ved musikkonservatoriet i Rio de Janeiro, og så med Lauro Rossi i Milano i Italia.   Les meir …

Thomas Augustine Arne (mars 1710—5. mars 1778) var ein engelsk komponist som er mest kjent för den populære patriotiske songen «Rule, Britannia!» som framleis blir mykje framført — blant anna under Last Night of the Proms. Arne er òg kjent för å ha sett musikk til mange songar frå skodespela ått William Shakespeare. Thomas Augustine Arne vart fødd i mars 1710 i Covent Garden i London i ein familie som hade slege seg opp i møbeltrekkingsbransjen. Han fikk utdaninga si ved Eton College og var interessert i musikk frå tidlig i ungdomsåra. Eit tilfeldig møte med Michael Festing gav honom rikelig anledning til å pleie musikkinteressa si, men far hans ville likevel at sonen skulle bli jurist.   Les meir …

Populære sidor

• Synagoge (vist 5891 g.)
• Jødedom (vist 5324 g.)
• Islām (vist 4080 g.)
• Geitbåt (vist 3869 g.)
• Sikhisme (vist 3732 g.)
• Portugisarjødar (vist 3679 g.)
• Jiddisch-norsk ordbok - P (vist 3549 g.)
• Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3374 g.)
• Samar (vist 3278 g.)
• Buddhisme (vist 3190 g.)
• Det osmanske riket (vist 3078 g.)
• Jødisk mat (vist 2826 g.)
• Indisk mat (vist 2658 g.)
• Jiddisch-norsk ordbok - A (vist 2613 g.)
• Hinduisme (vist 2571 g.)
• Pesaḥ (vist 2501 g.)
• Sefer (vist 2448 g.)
• Aasmund Olavsson Vinje (vist 2154 g.)
• Ḥasidisk jødedom (vist 2154 g.)
• Fjording (vist 2148 g.)
• Harar (vist 2139 g.)
• Generelt om jødedom (vist 2080 g.)
• Ḥanukká (vist 2077 g.)
• Kva er ein synagoge (vist 1970 g.)
• Grindverk (vist 1960 g.)
• Romanifolk (vist 1951 g.)
• Midt-Norge (vist 1947 g.)
• Ortodoks jødedom (vist 1914 g.)
• Tallét (vist 1911 g.)
• Nordmør (vist 1874 g.)
• Borecas (vist 1874 g.)
• Bacalao (vist 1782 g.)
• Sjabungót (vist 1759 g.)
• Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 1752 g.)
• Bahá’ítru (vist 1746 g.)
• Jødekakor (vist 1731 g.)
• Sjabbát (vist 1720 g.)
• Oktant (vist 1684 g.)
• Regina Jonas (vist 1648 g.)
• Jødestjerne (vist 1640 g.)
• Hebraisk (vist 1614 g.)
• Aasmund Olavsson Vinje: «Blåmann, Blåmann, bukken min» (vist 1613 g.)
• Jiddisch-norsk ordbok (vist 1608 g.)
• Georg Friedrich Händel (vist 1572 g.)
• Draft (vist 1566 g.)
• Peter Christen Asbjørnsen (vist 1541 g.)
• Kasjrút (vist 1531 g.)
• Norsk-engelsk temaordliste (vist 1513 g.)
• Fish and chips (vist 1504 g.)
• Israelitischer Tempel i Poolstraße i Hamborg (vist 1500 g.)
• Bussruta Aure–Trondheim (vist 1497 g.)
• Saud (vist 1487 g.)
• Kleppfisk (vist 1470 g.)
• Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 1462 g.)
• Torá (vist 1457 g.)
• Törrfisk (vist 1451 g.)
• Harimandir Sāhib (vist 1442 g.)
• Sefardím (vist 1435 g.)
• Stabbur (vist 1429 g.)
• Jødar (vist 1416 g.)