Pandjābī

Frå Safon.org

Pandjābī (ਪੰਜਾਬੀ / پنجابی)
Tala i:	India, Pākistān og andre land med emigrantar fra Pandjāb
Område:	Pandjāb
Pandjābī-talande i alt:	27 125 000 (austlege, som morsmål) 78 000 000 (vestlege, som morsmål)
Rangering:	11. største språket i verda
Klassifisering:	Indoeuropeisk Indoiransk Indoarisk Pandjābi
Offisiell status
Skriftsystem:	gurmukhi, sjahmukhi, devanāgari
Offisielt språk i:	Pandjāb, India
Normert av:	-
Språkkodar
ISO 639-1	pa
ISO 639-2	pan
SIL	PNJ / PNB / PMU

Språket pandjābī (pandjābi ਪੰਜਾਬੀ [Paṃjābī]), ofte skrive panjabi eller punjabi, hører til den indoariske greina av indoeuropeiske språk og blir snakka av folk i Pandjāb-regionane i India og Pākistān. Det har over 90 millionar talarar, og er dermed verdas ellevte mest tala språk.

Pandjābī er det heilage språket i sikhismen og det er det viktigaste språket for populærmusikksjangeren bhangṛā.

Pandjābī kan skrivast med tre ulike skriftsystem: gurmukhī, som er spesiallaga for språket, sjahmukhī, som er ei tilpassa utgåve av det arabiske alfabetet, og dēvanāgarīskrift, som òg blir brukt for hindī.

[endre] India

Pandjābī er det offisielle språket i den indiske staten Pandjāb og blir òg tala i granneområde som Haryana og Delhi.

[endre] Pakistan

Sikhismen

emnesida

Sikh-gurūar

Skrifter

Gurū Granth Sāhib

Bāṇī - «Tjåpaī»
«Djāp Sāhib»
«Djapdjī Sāhib»
«Mul mantra»
«Sukhmani»

Dasam Granth

Filosofi

simran
(Guds sanning)

sēvā (dugnad,
frivillig arbeid)

tre søyler

fem vonde

fem gode

Khalsā

Pandj kakkē:
1 kēsj (uklipt hår)
2 kāṛā (stålarmband)
3 kanghā (stålkam)
4 katjhā (underbrok)
5 kirpān (sabel)

Heilage stader

Amritsar

Harimandir Sāhib
(«Det gylne tempelet»)

gurduārā

Folk og språk

Pandjāb - sikhar

pandjābī - gurmukhī

Sjølv om kring halvparten av innbyggjarane i Pakistan har pandjābī som morsmål, har språket ikkje offisiell status der og blir heller ikkje bruka i utdanninga. Pandjābī-språklege pakistanarar brukar vanlegvis anten urdu eller engelsk i formelle samanhengar som offentleg styring, aviser og utdanning. Dette har ført til ein del misnøye blant det pandjābī-språklege fleirtalet i Pakistan — eit fleirtal på 60 % om ein reknar med den nærskylde dialekten siraikī som blir tala kring den historiske byen Multan.

[endre] Andre land

Pandjābī blir tala som innvandrar- og minoritetsspråk i mange land, inkludert Afghanistan, Storbritannia, USA og, ikkje minst, Canada: I Canada er pandjābī det sjette største språket med 271 220 menneske som brukar det som daglegspråk.

[endre] Sikhismens heilage språk

Pandjābī er det heilage språket i sikhismen, og sikhanes heilage skrift Guru Granth Sāhib er hovudsakleg skriven på pandjābī og med gurmukhīskrift.

[endre] Bruk i bhangṛāmusikken

Den populærmusikksjangeren bhangṛā, som i dei siste åra har vorte svært populær både i Sør-Asia og andre stader, har i all hovudsak tekster på pandjābī.

[endre] Viktige forfattarar

[endre] Sjå òg

[endre] Kjelder

[endre] Lenkjer

Denne artikkelen er heilt eller delvis basert på éin eller fleire artiklar frå Wikipedia (sjå kjeldebolken for detaljar) og kan kopierast, distribuerast og/eller endrast slik det er sett opp i GNU Free Documentation License.

This article is based entirely or in part on one or more article/s from Wikipedia (see the source section of this article for details) and may be copied, distributed and/or modified according to the conditions established in the GNU Free Documentation License.

Henta frå «http://safon.org/nn/index.php/Pandj%C4%81b%C4%AB»