Madurai Shanmukhavadivu Subbulakshmi

Frå Safon.org

Madurai Shanmukhavadivu Subbulakshmi (16. september 1916—11. desember 2004) var ein vidgjeten indisk karnatisk songar. Ho er best kjent under kortnamnet M.S. Subbulakshmi eller berre M.S..

[endre] Liv og musikk

M.S. kom frå ein musikalsk familie i den gamle tempelbyen Madurai i Tamil Nadu. Ho begynte å synge svært tidleg, og opptrådde offentleg første gongen da ho var tretten saman med mor si, som spela vina. Ho lærte karnatisk musikk under Semmangudi Srinivasa Iyer og seinare hindustanimusikk under Pandit Narayan Rao Vyas.

Berre sytten år gammal debuterte ho på det prestisjefylte Madras Music Academy. Ho vart snart tilboden roller i indiske filmar, der songen er svært viktig. Den største prestasjonen hennar var i Meera frå 1945, der ho spela Bhaktha Meera og song dei viktige Meera-bhajanane.

Etter denne store filmrolla trekte M.S. seg tilbake frå filmen og vigde livet sitt til musikken. I 1968 vart ho, som første kvinne, valt til president for Madras Music Academy-konferansen. Ho heldt konsertar over heile verda, blant anna i generalforsamlinga i SN, Royal Albert Hall i London, Carnegie Hall i New York og under Indiafestivalen i Moskva i 1987. I India lukkast ho i å gjera den karnatiske musikken kjent og verdsett også i Nord-India.

M.S. er særleg kjent for dei religiøse lovsongane sine, som Bhaja Govindam (ein filosofisk song om Govinda, òg kjent som Krishna), Vishnu sahasranama (dei tusen namna til Visjnu) og Venkateswara Suprabhatham (morgonsong til ære for Visjnu). Under opptredinga si i SN framførte ho fredssongen Maithreem Bhajatha av Kanchi Paramacharya, som ho var ein ihuga tilhengar av. Ho har framført songar på fleire indiske språk, som tamil, malayalam, kannada, telugu, sanskrit, hindi, bengali og gujarati. Mykje av det ho tente på opptaka sine vart gjeve vidare til frivillige organisasjonar.

M.S. var gift med Sadhasivam, ein fridomskjempar som ho trefte i 1936. Dei to var barnlause, men svært knyta til kvarandre. Da Sadhasivam dødde i 1997 etter over femti års ekteskap, slutta M.S. heilt å opptre. Ho dødde i desember 2004 etter kort tids sjukdom.

[endre] Utmerkingar og lovprisingar

M.S. fekk fleire prisar for songen sin. Nokre av dei største var Sangeetha Kalanidhi (‘Musikalsk skatt’; M.S. var den første kvinna som fekk prisen), Padma Bhushan og Padma Vibhushan frå den indiske staten. Ho fekk òg æresdoktorat ved fleire indiske universitet.

Andre indiske musikarar sette henne òg høgt. Lata Mangeshkar kalla henne tapaswini (ei kvinne via til det spirituelle), Ustad Bade Ghulam Ali Khan meinte ho var Swaralakshmi (gudinna av notane), og Kishori Amonkar kalla henne āṭhvān sur, den åttande noten som står over alle dei sju andre på skalaen.

Framføringa hennar av dei viktige Meera-bhajanane blir sett stor pris på den dag i dag og skal ha rørt Mahatma Gandhi så mykje at han bad henne syngje «Hari Tum haro Jan ki bheer» (‘Herre, frels menneskja frå frykta’). Han vart fortalt at ho ikkje kunne denne songen. Gandhi svara straks at “Eg vil mykje heller høre Subhulakshmi tala songen enn å høre han sungen av andre.”

Den første statsministeren av det frie India, Jawaharlal Nehru, skal ha vorte så begeistra etter ei framføring i Delhi at han etterpå bøygde seg for M.S. og sa: “Kva er eg, berre ein statsminister, framfor dronninga av musikken.”

Denne artikkelen er heilt eller delvis basert på artikkelen «M.S. Subbulakshmi» frå Nynorsk Wikipedia og kan kopierast, distribuerast og/eller endrast slik det er sett opp i GNU fri dokumentasjonslisens.