Jiddisch-norsk ordbok - G

Frå Safon.org

JIDDISCH · ייִדישׁ grammatikk

ORDBOK · ווערטערבוך  A · B · C · D · E · F · G · H   I · J · K · L · M · N · O · P   R · S · T · U · V · Z

Kjøp:

Innhaldsliste 1 Ga 2 Ge 3 Gi 4 Gl 5 Go 6 Gr 7 Gu 8 Gv

[endre] Ga

• gall f galle

• gandz = ganz f gås

• gants adj heil; adv heilt

• ganev (pl ganóvem el. ganovn) m tjuv

• ganeven v stela [nty] >> ganvenen

• gang (pl geng) m gang; vis

• ganvenen v stela [dial. ganeven [nty]]

• ganz f sjå gandz

• gartl (pl -en) m snorbelte n

• gass (pl -n) f gate

• gast (pl gest) m gjest

• gatjes pl underbukser

• gáve f stoltheit, hovmod

• gávedik adj stolt, hovmodig

[endre] Ge

• gébn (p gegébn) v gi, gje / Vail ich bin demmelt nit gekummen tsu im, vill er mir nit gébn kein gelt. På grunn av at eg ikkje kom til honom den gongen, vil han ikkje gi meg pengar. / Zi gitt der dínst dós gelt. Ho gir tenestejenta pengane. / Zi gitt es der dínst. Ho gir det til tenestejenta. / Zi gitt es im. Ho gir honom det. / opgébn v gje tilbake

• gebekks n bakverk

• geboirn vérn bli fødd / Di mamme, Glikkl Zisl — odder Zísçen — iz gehatt geboirn gevòrn in Praisn vu der fóter iz gevén a róv. Mora, Glikkl Zisl — eller Süsschen — var fødd i Prøyssen, kor faren var rabbi. (Der knecht, s. 52)

• gedank (pl -en) m tanke m

• gedouerdik adj langvarig

• gedùle (pl -s) f glede

• gefelln (p iz gefelln) v like / Es gefellt mir eg likar det / voilgefelln (p iz voilgefelln) like godt, sette mykje pris på / M’hott gebétn Jánkevn zingen un er hott gezungen der mammes a vigg-líd. S’iz di pouerem voilgefelln. Dei bad Jankev om å synge, og han song voggesongen etter mora. Bøndene likte han [=songen] godt. (Der knecht, s. 45)

• gefinnen v.tr (p hott gefunnen) v finne / Er zúcht jenem, vémens geltbaitele er hott gefunnen. Han leita etter den <som> han hadde funne lommeboka til. / gefinnen zich v (p hott zich gefunnen) finnast, vera, befinne seg / S’hott zich dó gefunnen in shtál a putterfass tsu shtoisn putter. I fjøset fanst det ei kinne til å kinne smør med. (Der knecht, s. 12)

• gégnt (pl -n) m/f distrikt, område / S’iz gevén dos érshte mól vos Jánkev hòt getròfn èmecn fun an ander gégnt. Det var første gongen <at> Jankov trefte nokon frå eit anna distrikt. (Der knecht, s. 46)

• geien (p iz gegangen) v gå / (om klokke:) gå / Er [= der groiser hengzeiger] iz òber nisht gegangen, vail zint a langer cait hòt im keiner nisht óngecoign. Ho [= den store veggklokka] gikk ikkje, for i lengre tid hadde ingen trekt ho opp. (Der nign, s. 100) / geien iber di haizer gå frå hus til hus og tigge / haizergeier (pl -s) m tiggar

• geiendikerheit adv under gangen, i løpet av gåinga

• gél adj gul; (om hårfarge:) blond, raud

• gelt n pengar / Vail ich bin dèmelt nit gekumen cu im, vil er mir nit gébn kein gelt. På grunn av at eg ikkje kom til honom den gongen, vil han ikkje gi meg pengar. / Zi git der dínst dos gelt. Ho gir tenestejenta pengane.

• geltbaitele n (pl-ech) lommebok, pengbok / Er zúcht jenem, vémens geltbaitele er hòt gefunen. Han leita etter den <som> han hadde funne lommeboka til.

• geoines n genialitet

• geoinish adj genial

• geshrai (pl -en) n skrik, rop

• geshvind adj rask, kjapp, snar

• get (pl -n) m get, jød. skilsmisse; jød. skilsmissedokument

• getn v skilje seg frå / getn zich v skilje seg / opgetn v skilje seg frå

• geveinlech adv vanlegvis / Di pouerem zainen geveinlech avek shlofn frí. Cu vós zicn in der finster? Dercú darf men fír azeiger shoin oufshtein. Bøndene legg seg vanlegvis til å sova tidleg. Kvifor sitta i mørkret? Og dessutan må ein stå opp allereie klokka fire. (Der knecht, s. 32)

• gevúre = gvúre kraft, styrke, makt; heltegjerning

[endre] Gi

• gibber (pl giboirem) m helt

• gimml (pl -en) f gimel {3. bokstaven i det hebraiske alfabetet}

• gísn v pøse ned / Fartóg hòt vider genumen gísn. I grålysinga tok det til å pøse ned att. (Der knecht, s. 59)

• gí’ch adj kvikk, rask

• gí’ch f raskheit

[endre] Gl

• gleibn v tru

• glik (pl -n) lykke / Cveitns shraib ich dír, az ba unz hòt zich getròfn an umglik mit a glik éinem. For det andre skriv eg [til] deg at hos oss er det skjedd ei ulykke og ei lykke saman [=på same tid]. / umglik (pl -n) n ulykke / Cveitns shraib ich dír, az ba unz hòt zich getròfn an umglik mit a glik éinem. For det andre skriv eg [til] deg at hos oss er det skjedd ei ulykke og ei lykke saman [=på same tid].

• glóz (pl glézer) n glas

[endre] Go

• gób f gåve

• gódl (pl gedoilem) m stor mann

• gódldik adj stolt, hovmodig

• góen (pl geoinem) m geni

• gòj (pl gòjem) m goj, ikkje-jøde

• goider (pl -s) m dobbelhake

• gòje (pl -s) f ikkje-jødisk kvinne

• goiel (pl goialem) m frelsar

• gòjishadj ikkje-jødisk

• goilem (pl -es) m golem, robot, kunstig menneske; klossut person

• gòjte (pl -s) f ikkje-jødisk kvinne

• gòl adj bar, snau, gold

• gòld n gull

• góles n eksil; diaspora

• góln v barbere

• góner (pl -s) m gasse, hanngås

• gopl (pl -en) m gaffel m

• gór / górnitpron ikkje noko, ingen ting / Er iz órem un deriber hòbn zei górnit farlangt. Han er fattig, og derfor krevde dei ikkje noko av honom.

• gòrgl (pl -en) m strupe m

• górnit pron ikkje noko, ingen ting / Er iz órem un deriber hòbn zei górnit farlangt. Han er fattig, og derfor krevde dei ikkje noko av honom.

• gott (pl getter) m gud / opgott (pl opgetter) m avgud

[endre] Gr

• graiz (pl -n) m feil n, mistak n

• grám (pl -en) m rim (is)

• greb adj tjukkheit, tjukkelse

• greit predik klar, ferdig

• greitn (p gegreit) v gjera seg klar / tsúgreitn (p tsúgegreit) v.tr.perf gjera klar / In der cait vos Wanda hòt ousgemòlkn di kí, hòt Jánkev cúgegreit far zich nachtmól. Mens Wanda mjølka kyrne, gjorde Jankev klar kveldsmaten åt seg. (Der knecht, s. 19) / cúgreitn (p cúgegreit) v.intr.perf gjera seg klar

• grek (pl -n) m grekar m

• grenec (pl -n) m/f grense / ón a grenec grenselaus / ganvenen dem grenec snike seg over grensa / bagrenecn (p hòt bagrenect) v begrense / bagrènetsung (pl -en) f begrensing

• griff (pl -n) m gribb

• grín adj grøn

• grobb adj tjukk, feit; grov, ufin

• grobber finger tommel

• grobn v grava

• grobn (pl -s) m grøft, dike, veite

• gród adv nettopp, akkurat

• grois adj stor; berømt; djup / Òf der antkégniberdiker vant iz der groiser hengzeiger mit di shvére mèshene gevìchtn gehòngen òf dem zelbn òrt, vi in di amólike caitn. På den motsette veggen hang det store vegguret med dei tunge messinglodda på same stad som den gongen. (Der nign, s. 100) / Charles Robert Darwin […] hòt várshainlech gejarshnt fun zain groisn zeidn di naigung cu fòrshn di natúr. Charles Robert Darwin […] arva truleg dragninga mot å forske på naturen frå den store [= berømte] bestefaren sin. (LN 23.12.1994, s. 12) / Cu 16 jór iz im cúfelik araingefaln in hant a verk funem astrònòm Herschel, vos hòt òf dem jungen Darwin gemacht a groisn roishem. Da han var 16 år, fikk han tilfeldigvis eit verk av astronomen Herschel mellom hendene, noko som gjorde djupt inntrykk på den unge Darwin. (LN 23.12.1994, s. 12)

• grou = gró adj grå

• gróz (pl -n) n gras

• grunt (pl -n) mnaut. botn m, grunn m

• grús (pl -n) m helsing f

[endre] Gu

• guf (pl -n el. gufem) m lekam, kropp

• gúfe pron sjølv, i seg sjølv / Di velt gúfe iz a chólem. Verda i seg sjølv er ein draum.

• gúle f frelse

• gúmen (pl -s) m gane

• gut adj god

[endre] Gv

• gvír (pl gvírem) m rik mann, mektig mann, fornem mann

• gvírente (pl -s) f rik kvinne, mektig kvinne, fornem kvinne

• gvírte (pl -s) f rik kvinne, mektig kvinne, fornem kvinne

• gvúre = gevúre kraft, styrke, makt; heltegjerning