Gurduārā

Frå Safon.org

Sikhismen

emnesida

Sikh-gurūar

Nānak Dēv Angād Dēv Amar Dās Rām Dās Ardjan Dēv Hari Gōbindh Hari Rāi Hari Krisjan Tēgh Bahādur Gōbindh Singh

Skrifter

Gurū Granth Sāhib

Bāṇī - «Tjåpaī» «Djāp Sāhib» «Djapdjī Sāhib» «Mul mantra» «Sukhmani» Dasam Granth

Filosofi

simran (Guds sanning) sēvā (dugnad, frivillig arbeid) tre søyler

Nām djapō (gudsteneste) kirat karni (ærleg arbeid) vaṇḍ tjakkō (del goda)

fem vonde

kām (blind attrå) krōdh (raseri) lōbh (grådigheit) mōh (blind materialisme) ahankar (arroganse)

fem gode

sat (sanning) santōkh (tilfredsheit) daya (medkjensle) nimrata (audmjukskap) pyārē (kjærleik)

Khalsā

Pandj kakkē: 1 kēsj (uklipt hår) 2 kāṛā (stålarmband) 3 kanghā (stålkam) 4 katjhā (underbrok) 5 kirpān (sabel)

Heilage stader

Amritsar

Harimandir Sāhib («Det gylne tempelet»)

gurduārā

Folk og språk

Pandjāb - sikhar

pandjābī - gurmukhī

Ein gurduārā i Richmond.

Foto:Stewart Butterfield

Ein gurduārā eller gurdvārā (panjabi ਗੁਰਦੁਆਰਾ [gurduārā], ਗੁਰਦਵਾਰਾ [gurdvārā], frå «gurū» (ein lærar) og «duārā» (ei dør)) er eit tempel for sikhar. Gurduārāer inneheld først og fremst den heilage boka Gurū Granth Sāhib. Den mest vidkjende gurduārāen er Harmandir Sāhib, mest kjent som «Det gylne tempelet» i Amritsar i Pandjāb i India. Folk av alle religiøse bakgrunnar er velkomne i gurduārāene så lenge dei tek av seg skorne og dekkjer hovudet føre dei går inn i dei heilagare delane av gurduārāen. Folk som nettopp har røykt eller drukke alkohol kan bli nekta å komma inn.

[endre] Særtrekk

Dei fleste gurduārāene har desse særteikna:

[endre] Nisjān Sāhib (sikh-fana)

Nisjān Sāhib er ei trekanta oransje fane med ein khanda (sikh-emblem) midt på fana. Ordet «nisjān» tyder ‘merke‘ eller ‘symbol’.

[endre] Darbār Sāhib (hovudrommet)

Ein Darbār Sāhib. (Foto: Hari Singh)

Darbār Sāhib er ein sal som inneheld Gurū Granth Sāhib — den heilage boka. I dei fleste nyare gurduārāer er dette ein stor sal som kan romme hundrevis av menneske. Meinigheita sit normalt rett på det teppedekte golvet. Føre ein går inn i Darbār Sāhib må alle taka av seg skorne og dekkje hovudet. Ein går inn roleg og med respekt til tronen der Gurū Granth Sāhib er plassert. Der står ein så føre Den heilage skrifta, seier stille bøner, ofrar nokre myntar og bukkar audmjukt for Gurū Granth Sāhib. Sikhane behandlar Den heilage skrifta si som ein levande lærar eller gurū. Dette teiknet på respekt skal ikkje sjåast på som tilbeding, ettersom sikhar berre har lov til å tilbeda Den einaste Gud, som sikhane kallar Vahegurū.

[endre] Langār (matsalen)

Langār. (Foto: Hari Singh, SikhiWiki)

Langāren er ein stor sal der fellesmåltid blir serverte. Ein del gurduārāer har bord og stolar, men i dei fleste er det vanleg at gjestene sit på golvet.

[endre] Satjh khand (den skire staden)

Når Gurū Granth Sāhib ikkje er i bruk, blir boka kledd på og ærbødig plassert i ei seng i eit eige kammer — på liknande vis som ein kler på Toráen og plasserer han i Hekhálen når han ikkje er i bruk. (Foto: Hari Singh)

Satjh khand, eller ‘den skire staden’, ‘Paradiset’/‘Himmelen’, blir bruka som namn på det rommet der Den heilage boka kviler om natta — på liknande vis som Toráen kviler i Hekhál i jødiske synagogar når han ikkje er i bruk.

[endre] Andre rom

Gurduārāer har gjerne òg kjøken, vaskerom og liknande. Nokre av dei større gurduārāene har òg gjestekvarter med bad for overnattingsgjester.

[endre] Sjå òg

• Dei ti sikh-gurūane

[endre] Lenkjer

• «Gurdwara» på SikhiWiki

Denne artikkelen er heilt eller delvis basert på artikkelen «Gurdvara» frå Nynorsk Wikipedia og kan kopierast, distribuerast og/eller endrast slik det er sett opp i GNU fri dokumentasjonslisens.

This article is based entirely or in part on the article “Gurdwara” from the English Wikipedia. It may be copied, distributed and/or modified according to the conditions of the GNU Free Documentation License.