Djudíospanjol

Frå Safon.org

Djudíospanjol (djudezmo, spanjol, jødespansk) grammatikk

ORDBOK  A · B · Ch · D · E · F · G   H · I · J · K · L · M · N   O · P · R · S · T · U   V · Y · Z

Djudíospanjol eller jødespansk er ein samletermar for språkformer av kastiljansk med meir eller mindre påverknad frå andre iberiske språk som portugisisk, asturiansk og katalansk som tradisjonelt blir bruka av sefardím i Nord-Afrika, på Balkan, i Tyrkia og i Israel.

Djudíospanjol inneheld mange hebraiske og arameiske ord og ein del arabiske ord. I austleg jødespansk — det vil seie på Balkanhalvøya, i Tyrkia og i Israel — er det mange tyrkiske og greske lånord.

Andre namn for djudíospanjol inkluderer djudezmo, spanyol, jaquetía/haketia (særleg i Marokko) og sidan midten av 1900-talet ofte òg ladino — ein term som tradisjonelt har ei anna tyding.

Språklege særtrekk for djudíospanjol varierer mykje mellom dei ulike dialektane, men blant dei mest typiske kan nemnast:

• M for N i ord som muestro/nuestro (‘vår’ (pron.), kastiljansk nuestro); mueve/nueve (‘9’ (num.), kastiljansk nueve).
• G for H i ord som agora (‘no’, kastiljansk ahora).
• -U for -O i endingar: anyu/anyo (‘år’); sinku/sinko (‘5’, kastiljansk cinco).
• Bevart stemt S mellom vokalar: kaza (‘hus’, kastiljansk casa).

Jødespansk har tradisjonelt vorte skrive med det hebraiske alfabetet, men frå først på 1900-talet har det vore vanleg å skrive språket med det latinske alfabetet.

[endre] Lenkjer

• «Folk Literature of the Sefardic Jews» - skal innehalde University of California, Davis si samling av jødespanske balladar og anna munnleg tradisjonsstoff. Basen er under oppbyggjing. Her finn vi òg sida Judeo-Spanish Phonetics, som gjev eit kort overblikk over sambandet mellom dei ulike jødespanske dialektane og spansk språk.

• «Ladino Alef-Bet» - ved Ovid C. Jacob

• «Ladino Longings - a Language Nearly Lost» - av Brigitte Sion

• «Happiness is a Warm Boreka» - av Brigitte Sion

• «Ladino - a language destined to be lost?» - av dr. Jay Levinson

• «A Short Bibliography of Sephardic Music» - bibliografi og diskografi over sefardisk musikk som først og fremst inneheld litteratur og arkivopptak, og få sekundære opptak av ikkje-sefardiske musikarar. Av Judith R. Cohen (York University, Toronto, Ontario, Canada)

• Socolovsky, Jerome: «Lost Language of Ladino Revived in Spain», i Morning Edition, National Public Radio, 19. mars 2007.